روزنامه جهان صنعت امروز نوشت:

تراز بازرگانی خارجی کشور در سال 90 یک‌بار دیگر منفی شد اما مسوولان همچنان معتقدند سال آینده میزان صادرات جهش پیدا می‌کند اما از طرفی برخی نیز بر این باورند که روند واردات نیز از سال آینده صعودی خواهد شد. چند روز پیش موسی‌الرضا ثروتی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس اعلام کرد که با توجه به افزایش نرخ دلار واردات سال 91 به 82 میلیارد دلار خواهد رسید که اگر این میزان تحقق یابد کالاها گران خواهند شد. در مورد صادرات نیز وزیر صنعت، معدن و تجارت وعده صادرات 60 میلیارد دلاری در سال بعد را داده است. اگرچه هنوز آمار دقیقی از صادرات 12 ماهه امسال در دست نیست اما مهدی غضنفری تلویحا خبر از صادرات 45 میلیارد دلاری داده است. در همین راستا فعالان اقتصادی به خصوص بخش‌خصوصی رسیدن صادرات به این میزان را افزایش نرخ ارز عنوان می‌کنند. در حال حاضر صادرات میعانات گازی و پتروشیمی باعث رونق صادرات ایران شده این در حالی است که محصولات کشاورزی نقش اندک و ناچیزی را در این بین بازی می‌کنند. طبق روال هر سال سیگار، برنج و محصولات کشاورزی با افزایش واردات مواجه شده‌اند اما در عین حال واردات بی‌رویه، تولید محصولات کشاورزی را دچار مشکلات عدیده‌ای کرده است به طوری که بسیاری از کشاورزان رغبتی برای کشت و کار ندارند و ترجیح می‌دهند از طریق دیگری درآمد پیدا کنند.
تجارت خارجی کشور امسال با فرازونشیب‌های فراوانی روبه‌رو بود. در همین راستا نگاهی می‌اندازیم به وضعیت واردات و صادرات در سالی که چند روز دیگر سوت پایانش به صدا درمی‌آید.براساس نتایج حاصل از آمار مقدماتی گمرک جمهوری اسلامی ایران، ارزش صادرات قطعی کالاهای غیرنفتی بدون احتساب میعانات گازی در سال 1390، 29 میلیارد و 739 میلیون دلار و ارزش کل واردات نیز در این مدت بیش از 54 میلیارد و 817 میلیون دلار بوده است که با مقایسه این ارقام، تراز بازرگانی خارجی جمهوری اسلامی ایران (بدون احتساب صادرات نفت‌خام) با کسری 25 میلیارد و 78 میلیون مواجه بوده است. در مدت یادشده بنابراین ارقام، ارزش واردات بیش از 83/63 درصد از ارزش کل مبادلات خارجی کشور را به خود اختصاص داده است. این نسبت در مدت مشابه سال قبل 91/70 درصد بوده است. در این مدت تراز بازرگانی خارجی کشور بدون احتساب نفت، گاز و خدمات با 101 کشور دنیا، منفی و با 90 کشور دیگر مثبت بوده است.اما صادرات قطعی کالاهای غیرنفتی تا ماه 11 با احتساب میعانات گازی از نظر وزنی به 68 هزار و 687 تن و از نظر ارزشی به 39 میلیارد دلار رسیده است که نسبت به مدت مشابه سال قبل با افزایش روبه‌رو شده است. در بحث واردات نیز از نظر وزنی 33 هزار و 521 تن و از نظر ارزشی 54 میلیارد دلار کالا به کشور سرازیر شده که از نظر وزنی نسبت به سال قبل کاهش داشته اما از نظر ارزشی با افزایش مواجه شده است.
صادرات قطعی
میزان صادرات کالاهای غیرنفتی بدون احتساب میعانات گازی در سال‌جاری بیش از 58 هزار و 372 تن و بیشتر از 29 میلیارد دلار بوده است که نسبت به سال قبل از نظر وزن 83/4 درصد و از نظر ارزش 73/23 درصد افزایش داشته است ضمنا سهم محصولات پتروشیمی از کل ارزش صادرات غیرنفتی (بدون احتساب میعانات گازی)، 49/43 درصد بوده است.بر این اساس صادرات قطعی با احتساب میعانات گازی طی 11 ماه، 51/6 درصد در وزن و 50/28 درصد در ارزش دلاری افزایش یافته است.اقلام عمده صادراتی در این مدت شامل «پروپان مایع شده» به ارزش یک میلیارد و 840 میلیون دلار و سهم ارزشی 19/6 درصد، «گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع شده» به یک میلیارد و 797 میلیون دلار و سهم ارزشی 04/6 و «متانول (الکل متیلیک)» به ارزش یک میلیارد و 269 میلیون دلار و سهم ارزشی 27/4 درصد بوده است.بنابراین میعانات گازی و محصولات پتروشیمی در صدر صادرات کشورمان قرار دارد. از میان 10 گروه اقلام عمده صادراتی تنها پسته است که جزو محصولات کشاورزی محسوب می‌شود. طی این مدت انواع پسته خندان 98 هزار تن و به ارزش 714 میلیون دلار صادر شده است. پسته در میان 10 قلم کالای صادراتی در رتبه 7 جدول قرار دارد. در این میان پسته هم از نظر وزنی و هم از نظر ارزشی با کاهش میزان صادرات مواجه شده است.
قابل ذکر است که در میان 50 قلم عمده صادراتی تعرفه 27111910 به شرح «سایر گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع شده»، 72142000 به شرح «میله‌های آهنی یا فولادی، گرم نورد شده» و تعرفه 29012300 به شرح «بوتن (بوتیلن) و ایزومرهای آن»، بیشترین افزایش ارزش را نسبت به سال گذشته داشته‌اند. در همین راستا بیشترین صادرات ایران به قاره‌های آسیا، اروپا، آفریقا، آمریکا و اقیانوسیه بوده است.
چین، عراق، امارات متحده، هند و افغانستان جزو پنج کشوری هستند که ایران بیشترین صادرات را به آنها داشته است.
صادرات کشورمان به طور عمده شامل کالاهای فصل‌های زیر است:
1 - سوخت‌های معدنی، روغن‌های معدنی و محصولات حاصل از تقطیر آنها- مواد قیری- موم‌های معدنی
در این گروه کالایی 9 هزار و 581 تن و به ارزش هفت میلیارد و 571 میلیون دلار صادرات انجام شده است.
2 - محصولات شیمیایی آلی
سهم گروه دوم از صادرات از نظر وزنی پنج هزار و 827 تن و از نظر ارزشی سه میلیارد و 479 میلیون دلار بوده است.
3 - مواد پلاستیکی و اشیای ساخته شده از این مواد
در این گروه کالایی از نظر وزنی یک‌هزار و 941 تن و از نظر ارزشی دو میلیارد و 976 میلیون دلار صادرات صورت گرفته است.
4 - میوه‌های خوراکی- پوست مرکبات یا پوست خربزه
در این گروه یک‌هزار و 96 تن و به ارزش یک میلیارد و 933 میلیون دلار صادرات انجام شده است.
5 - کودها
سهم کودها نیز از صادرات کشور از نظر وزنی دو هزار و 599 تن و از نظر ارزشی 956 میلیون دلار است.براساس آمار گمرک در سال 1390، میزان صادرات خودرو سواری از نظر ارزشی 97 میلیون دلار بوده که نسبت به سال گذشته (366 میلیون دلار) با کاهش چشمگیری مواجه شده است.عمده کشورهای مقصد صادرات خودرو سواری نیز عراق، آلمان و بنین بوده است.
کاهش واردات!
واردات کشور در 11 ماه سال 90 به میزان 33 هزار و 521 تن و به ارزش 54 میلیارد و 817 میلیون دلار بوده است که نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن از نظر وزن 47/18 درصد و از نظر ارزش 44/6 درصد کاهش داشته است.
10 گروه عمده کالاهای وارداتی به کشور شامل شمش از آهن و فولاد غیرممزوج، برنج، دانه ذرت دامی، محصولات تخت و گرم نورد شده از آهن یا فولاد غیرممزوج، قطعات منفصله جهت تولید خودرو سواری، کنجاله و سایر آخال جامد از دانه سویا، دارو به صورت خرده‌فروشی، قند و شکر از نیشکر تصفیه نشده، روغن خام سویا، قطعات گوشت بی‌استخوان گاوی منجمد است.نکته قابل تامل در این کالاهای وارداتی در این است که شش قلم از 10 قلم کالای وارداتی مربوط به محصولات کشاورزی است این در حالی است که وزارت جهاد کشاورزی بارها اعلام کرده که در تولید محصولات کشاورزی و دامی به خودکفایی رسیده‌ایم.طی این مدت میزان واردات خودرو از نظر وزنی 57 هزار تن و از نظر ارزشی 740 میلیون دلار بوده است که نسبت به سال گذشته با کاهش وزنی و ارزشی مواجه شده است.
کره، امارات و عمان سه کشوری هستند که بیشترین واردات خودرو از آنها را داشته‌ایم.
از نظر وزنی به 47/0 هزار تن و از نظر ارزشی به 73 میلیون دلار رسیده است که نسبت به سال گذشته با افزایش واردات روبه‌رو شده است.
سه کشور عمده مبدا واردات گوشی تلفن‌همراه امارات، منطقه آزاد چابهار و چین هستند.
در 11 ماهه سال 1390، مقدار یک‌هزار و 394 تن برنج به ارزش یک میلیارد و 145 میلیون دلار وارد کشور شده است. واردات این محصول نسبت به مدت مشابه سال قبل 08/41 درصد رشد وزنی و 33/39 درصد رشد ارزشی داشته است.در این مدت کشورهای مبدا وارداتی این محصول به ترتیب امارات، هند و پاکستان بوده است.همچنین در 11 ماهه سال 1390، حدود شش هزار تن سیگار به ارزش 90 میلیون دلار وارد کشور شده است. واردات این محصول نسبت به مدت مشابه سال قبل 44/58 درصد رشد وزنی و 64/70 درصد رشد ارزشی داشته است.
در این مدت کشورهای عمده مبدا وارداتی این کالا سوییس، امارات و کره بوده‌اند.امسال حدود 92/1 هزار تن انواع پوشاک به ارزش 19 میلیون دلار وارد کشور شده است. واردات این کالاها نسبت به مدت مشابه سال قبل، 46/6 درصد کاهش وزنی و 60/15 درصد افزایش ارزشی داشته است. امارات، ایتالیا و چین سه کشور عمده مبدا وارداتی پوشاک محسوب می‌شوند.